Ana içeriğe atla

Kayıtlar

Ağustos, 2016 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

AYN

Osmanlıca da çeşme.

AYNA DUVARI

İki pencere ya da boluk arasında bulunan sağır duvar parçası. Aralama duvarı da denir.

AYMAK

Çini yapımında sırçanın eriyerek, saydamlık ve parlaklık kazanıp alttaki bezemenin görünür duruma gelişi.

AYETLİK

Mihraplıhalı ve kilimlerde mihrap betisinin üst kesiminde yeralan enine dikdörtgen biçiminde şerit. İçinde arap alfabesiyle yapılmış ayetler ya da başka yazılar bulunur.

AYDINLIK

Bir yapının iç bölümünde yer alan ve dış cepheye penceresi bulunmayan mekanlarına ışık ve hava sağlamak için yapılan, çatıdan zemine kadar uzayan geniş baca. Öncelikle apartmanlarda görülür.

AYDINGER

Yarı saydam bir çizim kağıdı.

AYAK TAŞI

1.Eski Osmanlı kamusal yapılarında kapı önlerindeki döşeme kaplamasının aşınmasını önlemek amacıyla yerleştirilen granit vs. gibi sert taştan kalın döşeme taşı.

2.Eski Türk okçuluğunda atış yapanın durması gereken  yeri işaret eden taş.

MİHRAPLI

Halı ve kilimlerin özellikle seccade işlevi gördükleri zaman bir cami mihrabına benzer biçimde bir süsleyici ögeyle doatılması Türk sanatında sık rastlanan bir durumdur. Bu tür yaygılar mihraplı olarak nitelenir.

AYAKLIK

Mihraplıhalı ve kilimlerde mihrap betisinin alt kesiminde  yer alan enine dikdörtgen biçiminde şerit. Ayetlik parçasının karşısındaki kenara paralel olarak yerleştirilmiştir.

AYAK

Taş ya da tuğla örgü teknikleri kullanılarak yapılmış ve sütun gibi çalışan "kalın" taşıyıcı yapı ögesi.

AVLU

En az üç yönden yapılar ya da duvarlarla çevrili üstü açık mekan.

AVİZE

Tavana asılan lamba ya da şamdanlı aydınlatma ögesi.

AVANPROJE

Yapımı öngörülen bir yapı için hazırlanan ön proje. Ayrıntıları ve yapıma geçmek için zorunlu olan bilgileri içermez. Genellikle 1:200, seyrek olarak 1:500 ya da 1:00 ölçeklerinde yapılır. Avanproje üzerinde yaptırılacak yapının tasarımı konusunda uzlaşmaya varılırsa, yapıma başlanabilmesi için, önce uygulama projesinin hazırlanması gerekir.

AVANGARD / AVANGARDE

Günün onaylanmış ve geçerli sanat anlayışlarını yadsıyan deneyci sanatçıları ve onların yapıtlarını niteler.

AULA REGİA

Antik Yunan ve Roma tiyatrosunda sahnenin orta bölümü.

AULA

Antik Yunan konutlarında avlu. Çevresinin bir kesimi ya da tamamı revaklı olabilirdi. Büyük evlerde kadınlar ve erkekler için ayrı birer aula vardı.

AUDİRE

Açık sarı, parlak ve ince dokulu kereste veren bir tür ağaç. Mobilyacılıkta kullanılır.

ATTİKA

Roma zafer taklarında arşitravla saçak silmesi arasında kalan ve kabartmalarla bezenip üzerine yazıtın yerleştirildiği yüzey.

METOP

Antik Yunan Mimarlığında frizi bezemek için kullanılan ve trigliflerin arasında yer alan kare biçimli mermer levha. Genellikle üzerinde mitolojik sahneleri betimleyen kabartmalar vardı. Bu tür Metop'ların en ünlüleri Atina'da Parthenon'da bulunurdu. Bunlar 19.yy'ın başlarında British Musseum'a götürülmüşlerdir. Bugün "Elgin Mermerleri" adıyla anılırlar.

TRİGLİF

Dor düzeni frizinde metopların arasında yer alan taş blok. İki düşey derin olukla bunların iki yanında bulunan birer yarım oluktan oluşur. Türkçe'de "üçüzyiv" de denir.

ATRİBÜ

Antik heykellerde, bir heykelin hangi tanrı ya da hangi tanrıçaya ait olduğunu anlamamıza yardım eden ayrıntı, giysi ya da aksesuara verilen genel ad. Örneğin Hermes'in atribüsü kanatlı sandaletleri ve elinde tuttuğu para kesesidir.

AYNALI KEMER

At nalı biçiminde kemer. Özellikle Endülüs Emevi mimarlığında görülür.

AT MEYDANI

İstanbul'da Sultan Ahmet meydanının Osmanlı dönemindeki adı.Burada Bizans döneminde içinde at yarışları yapılan bir hipodrom vardı. Türk dönemindeyse, burası uzun yıllar şenlikler ve atlı sporlar için kullanıldı.

ATLASAĞACI

Kerestesinden açık ya da koyu sarı renkte, ağır ve sıkı dokulu bir tür kaplama elde edilen değerli bir ağaç.

ATLANT

Antik Yunan ve Roma mimarlıklarında taşıyıcı olarak kullanılmış, sütun görevi yapan erkek heykeli.

ATKI ÖRGÜLÜ DUVAR

Bir tür Helenistik duvar örgüsü. Bu tür duvarlar iki boy prizmatik biçimde yontulmuş taşla örülür. Birinci boy taşlardan ikisi, ard arda gelerek duvar kalınlığını oluşturur. İkinci boy taşlar ise, duvar kalınlığı boyunca uzanarak bağlayıcı bir atkı görevi yapar.

ATKI

Kapı pencere gibi açıklıkların üzerine yerleştirilen ahşap, taş ya da metal kiriş. "lento" da denir.

ATİNA TÜZÜĞÜ

Uluslararası müzeler örgütü tarafından Atina'da 1931 yılında bir konferans düzenlenmişti. Bu konferansta kabul edilen anıtların korunmasıyla ilgili rapor, ilk kez bu temel ilkeleri tanımlayarak, yönetimsel ve yasal önlemleri, restorasyon malzemesini ve koruma tekniklerini ve bu alanda uluslararası iş birliğini ele alır.

...e ATFEDİLEN

Bir sanat yapıtının, o yapıtı yaratan sanatçıya ait olup olmadığı konusunda bir kesinlik yoksa kullanılır. Örneğin; "Holbein'a atfedilen bir resim" şeklinde.

ATEŞ TUĞLASI

Ateş toprağından yapılmış, harman tuğlasından daha kaliteli, prese tuğlasından biraz daha alt kalitede tuğla.

ATEŞ TOPRAĞI

Yüksek ısıda pişirildiğinde bozulma ve deformasyon göstermeyen yüksek kalitede bir tür kil.

ATEŞ SİPERİ

Şömine ve ocakların önüne, hem sıçrayan korun dışarı düşmesini önlemek, hem de çocukları ateşten korumak amacıyla yerleştirilen sık dokulu kafes biçimli demir pano.

ATEŞLİK

Eskiden çubuk yakmak için kullanılan mangal biçiminde küçük ateş kabı.

Fotoğraf: azizler antika.

ATEŞ KULESİ

İlk ve Ortaçağ'da üzerinde haberleşmek için ateş yakılan kule. Bunlar tepeler üzerinde birbirini görecek biçimde ve bir dizi halinde konumlandırılır. Özellikle düşman saldırısı gibi ivedi haberlerin iletilmesi için kullanılırdı.

ATEŞ HANE

1.Kütahya çini fırınlarının ateş yakılan kısmı.

2.Odun kullanılan seramik fırınlarında, kubbeli, daire ya da çokgen planlı ve içinde sırça eritimi için özel bölümleri bulunan fırın.

ATEŞGENE

İslamlık öncesi İran'da kutsal ateşin içinde yandığı yapı ya da alan. Ateşgenenin mutlaka örtülü bir mekan olması gerekmezdi. Üstü açık özel bir kesim, hatta doğal bir petrol sızıntısının yandığı bir alan da ateşgene niteliği taşıyabilirdi. Yapı olarak inşa edilmiş ateşgenelerin temel örneği; dört masif ayaklı, üstü kubbeyle örtülü bir strüktürdür. Tromp geçiş ögelerine oturtulmuş kubbeleri ve masif taşıyıcılarıyla bu tür ateşgeneler, İslam döneminde kubbe sisteminin evrimini etkilemiştir.

ATEŞ ÇANAĞI

Mangalların içine köz halinde kömür konulan çanak biçimindeki bölümü. Mangal göbeği'de denir

ATEKTONİK

Tektonik sözcüğünün karşıt anlamlısı. Mimarlık ürününde, teknik ya da yapısal kuralları yadsıyan nitelikte olan veya bu izlenimi veren bir anlayışı ve bu doğrultuda biçimlendirilmiş ürünleri niteler.

AŞİYAN

Osmanlıca da ev, yuva anlamında kullanılan kelimedir.

AŞI TAŞI

Kendisinde aşı boyası yapımında kullanılan bir pigmentin elde edildiği taş türü.

AŞIRMA

Sıra halinde dizilmiş paralel ahşap kadron ya da kirişleri, onlara dikey konumda bağlayan ahşap öge.

AŞIK

Eğimli çatılarda mertekleri taşıyan ince, uzun, dikdörtgen kesitli, ahşap öge. Genellikle yatay olarak yerleştirilerek mertekler ona dik konumda oturtturulur.

AŞI BOYASI

Eski Anadolu Türk evlerinin dış yüzeyini boyamak için kullanılan ve su ya da tutkallı suyla pigmentin karışımıyla elde edilen bir tür boya. En çok görülen renk kırmızıdır.

ASTAR BOYASI

1.Üzerine resim yapılacak yüzeyin boyayı emmesi için sürülen boya katmanı.

2.Badana ya da yağlı boya yapılacak yapı ögeleri üzerine asıl boya sürülmeden önce vurulan boya katmanı.

ASMOLEN

Asmolen döşeme yapımında, betonarme kirişlerin arasında dolgu malzemesi olarak kullanılan özel biçimli, büyük boyutlu delikli tuğla.

ASMOLEN DÖŞEME

Bir tür kat döşemesi strüktürü. Birbirine paralel yerleştirilmiş ince betonarme kirişlerle bunların aralarını dolduran özel biçimli, iri delikli tuğla bloglarından oluşur. Kirişlerle bloglar hem altta hem de üstte aynı düzlem üzerinde yer alır; dolayısıyla da, pürüzsüz ve girinti çıkıntısız  bir tavan yüzeyi elde edilmiş olur.

ASMA SİSTEM

Çekme kuvvetini karşılayacak biçimde çalışan çelik halatlarla oluşturulmuş ya da onlar tarafından taşınan mimari örtü sistemi. İlke olarak daha tarih öncesi dönemlerden bilinirse de, ancak 1950'lerde geliştirilmeye başlanmıştır. Tokyo'da 1964 Olimpiyatları için yapılan sitedeki ünlü kapalı spor salonları bu sistemin en ilginç çağdaş uygulamaları arasındadır. (Mimar: K.Tange)

Not: Foto Teksteel'e aittir.

ASMA KAT

Yüksekçe bir mekanda yer alan ve onun bir kesimini düşeyde ikiye bölen ara kat.

ARŞİV

İçinde eski yazılı belgelerin saklandığı yapı ya da mekan.

ABADANA

Bkz: Apadana

ABSTRE SANAT